3 - معيّنا حق دارد قيمت بلد تلف را مطالبه كند . [ شايد به اين دليل كه اصل در ضمان ، ضمان بلد تلف است و از روز اوّل اين به ذمّه آمده نه بلاد ديگر . ] [ سخن شيخ طوسى در مبسوط ] : قوله : و فصّل : مرحوم شيخ طوسى در كتاب مبسوط در باب غصب تفصيلى داده و آن اينكه : گاهى مثل از اموالى است كه نقل و انتقال آن از شهرى به شهر ديگر نيازمند مؤنه و مخارج نيست ، مانند درهم و دينار و در يك كلام : نقد رائج مملكت ، در چنين فرضى مالك حق دارد در شهر ديگر مطالبه به مثل كند و از ضامن بخواهد كه مثل دراهم و دنانير تالف را به او بپردازد . در اين حكم فرقى نيست ميان اينكه قيمت و ارزش نقدين در بلد تلف و بلد مطالبه برابر باشد يا مختلف و متفاوت باشد . [ دليل مطلب همان اطلاقات سلطنت ناس بر اموال و . . . است . ] و گاهى مثل از اموالى است كه نقل و انتقال آن به مخارجى از قبيل : كرايهء ماشين و . . . نيازمند است . [ مثل گندم و جو و . . . ] در اينجا هم اگر قيمت گندم در بلد تلف عين و بلد مطالبه يكى باشد باز مالك حقّ مطالبه دارد و ضررى هم بر ضامن وارد نمىشود تا بگوئيم : به حكم لا ضرر چنين حقّى نيست . ولى اگر قيمتها مختلف بود فتوى اينست كه : يا قيمت بلد تلف را بگيرد و يا صبر كند تا از سفر برگشته و در بلد تلف ، مثل را خريده تحويل مالك نمايد . سپس فرموده : سخن در قرض هم مثل سخن در غصب است . [ در باب قرض هم اگر مال مثلى را قرض كرد و مدّت قرض به‌سر آمد ، و بايد مثل بدهد چنانچه از قبيل درهم و دينار باشد حق مطالبه در همه‌جا محفوظ است و اگر از قبيل گندم و جو باشد و . . . همان حرفها كه در مغصوب گفتيم ، الكلام الكلام . « 1 »

--> ( 1 ) مبسوط ، ج 3 ، ص 76 .